1
Isang batang babae ang sumisilip sa Madre Teresa
Libro de recreaciones, ikalawang libangan (1585). Tinatawag ni María ang kanyang sarili na “Grasya” at nakikipag-usap siya kay “Justa”.
[...] sa pananabik na makita ang kahit kaunti sa inaakala naming ginagawa ng Diyos sa kanya, tinitingnan namin siya kung minsan sa siwang ng pinto ng kanyang selda, kung saan siya nagkukulong, at nakikita namin siyang nadadagit sa espiritu; at ako, sa sarili kong mga mata, ay ilang ulit siyang nakitang gayon, at mula roon ay lumalabas siya nang may malaking pagkukubli, sapagkat alam mo, kapatid, kung gaano siya kamahinhin palagi at kung gaano kaingat niyang itinatago ang mga kadakilaang ipinababatid sa kanya ng Panginoon. [...] Nang panahong iyon ay tinawag ako ng Panginoon sa buhay-relihiyoso, habang nakikita at nakakausap ko ang aming Madre at ang kanyang mga kasama, na nakapagpapakilos maging sa mga bato sa pamamagitan ng kanilang kahanga-hangang pamumuhay at pakikitungo. At ang nag-udyok sa akin na sumunod sa kanila ay ang kabanayaran at dakilang kahusayang magpasya ng aming mabuting Madre. At tunay kong pinaniniwalaan na kung ang mga may tungkuling maglapit ng mga kaluluwa sa Diyos ay gagamit ng paraan at husay na ginagamit ng banal na iyon, mas marami ang kanilang mailalapit kaysa sa nailalapit nila; sapagkat, yamang ang ating likas ay nakahilig na humanap ng ginhawa at umiwas sa hirap, ang ilarawan ang kabanalan at ang paglilingkod sa Diyos bilang mabagsik at mahirap ay pagpapangamba sa mahihina na hindi pa nakatitikim kung gaano katamis ang magdusa alang-alang kay Kristo.
2
Ang araw ng pagtanggap ng abito
Libro de recreaciones, ikalawang libangan.
Nang dumating ang araw na iyon na lubhang mapalad para sa akin, nang ilabas ako ng Panginoon mula sa Ehipto at ako'y pumasok sa buhay-relihiyoso, nasa ikadalawampu't dalawang taon ng aking gulang, sa araw ng maluwalhating San Gregorio ng Nazianzus, na mula sa araw na iyon ay itinuturing kong aking ama at kanlungan, noong taong isanlibo limandaan at pitumpu, ika-siyam ng Mayo, hindi ko masasabi, pinakamamahal na kapatid, ang kagalakang ibinigay sa akin ng Panginoon mula sa sandaling iyon; at hanggang sa araw na ito, ni sa unang udyok man, ay hindi sumagi sa aking isip ang magsisi o makadama ng pagkayamot; bagkus ay napakalaki ng galak na nasa aking kaluluwa kaya madalas ay hindi ko mapigil ang tawa.
3
“Ang mamahala ng isang kaluluwa ay mamahala ng isang sanlibutan”
Mga payo na ibinibigay ng isang priyora sa isa pang priyora (1590-1592). Ang mga pamagat ng mga bahagi ng tratadong ito ay mula sa patnugot.
Ang mamahala ng isang kaluluwa ay mamahala ng isang sanlibutan, sapagkat gayon ang tawag nila sa tao: “pinaikling sanlibutan”. [...] Mabuting superyora ba ang hindi nagpapatawad ng anuman? Tiyak na hindi. Mabuting superyora ba ang hindi nagpaparusa ng anuman? Tiyak na hindi. Mabuting superyora ba ang laging maawain? Hindi. Mabuting superyora ba ang laging mahigpit? Hindi. [...] O, anong sining at agham ang pamamahala sa mga sukdulan! Ang isang superyor ay kailangang maging malumanay at mahigpit, mapaghiganti at mapagpatawad, mapagbigay at matipid, maamo at magagalitin, matiisin at mainipin, payak at tuso, nagmamadali at mabagal. At tila kung may kulang na anuman dito ay nasisira ang ayos ng orasan. [...] At gayon nga ang mangyayari kung walang kahusayang magpasya, sapagkat ito ang nag-aayos ng lahat ng bahaging ito at nagpapangyari na ang bawat isa ay maglingkod sa kanyang panahon at magamit ayon sa pangangailangan; at kung walang kahusayang magpasya, ang lahat ng nabanggit, kahit taglay pa, ay hindi lamang walang pakinabang kundi makapipinsala pa, sapagkat magsisilbi lamang itong maraming sandatang pananakit na nasa kamay ng isang baliw. Sapagkat gagamit siya ng higpit kung kailan nararapat ang kalumanayan, at magpapatawad kung kailan dapat magparusa, at magsusugat kung kailan dapat magpagaling.
4
Liham ng isang dukha at bilanggong Descalza
Isinulat noong 1593, mula sa kanyang pagkakakulong, para sa kanyang mga kapatid at mga anak, “na nagdadalamhati dahil nakikita siyang gayon”.
Hindi ko alam, pinakamamahal kong mga kapatid at mga anak, kung, sa pagbibigay-daan sa damdamin at lambot ng isang babae, ay sasamahan ko ang inyong mga luha, o, sa pagsunod sa liwanag ng puso, ay magrereklamo ako sa inyong pagdaramdam; sapagkat hindi ito umaayon, sa batas ng mahigpit na pagkakaibigang namamagitan sa atin, na kayo'y umiyak sa bagay na ikinatatawa ko, ni magreklamo laban sa nagdudulot sa akin ng kabutihan. [...] Ngunit muli ko kayong tinatanong, mga pinakamamahal: Bakit kayo nababagabag? Hindi ba ninyo nalalaman, marahil, ang luwalhati at kayamanan ng kapighatian, o inaakala ba ninyong bago at hindi karaniwan sa mga anak ni Adan ang magdanas ng pighati?
[...] At sa pagbabalik sa aking kabutihan, hinihiling ko sa inyo, mahal kong mga anak, na huwag kayong malungkot na makita akong nakakulong dito, ni mabagabag na nakasara ang lahat ng pinto ng mga paraang pantao para sa aking kalayaan, [...] sapagkat ang Siyang makalulunas dito ay hindi malayo. Nakikita Niya ito at pinahihintulutan, at marahil ay natutuwa pa Siyang makita ako, upang makita ang ating pagtitiis; sa Kanya kayo makapagsasalita; sa Kanya ninyo ako maihaharap at sa pamamagitan Niya ay matutulungan ninyo ako. [...] Sila [ang mga banal na bilanggo] ay nasa gitna ng malulupit na kaaway, ako ay nasa gitna ng maaawaing mga kapatid; sila ay nasa kahiya-hiyang mga bilangguan, ako ay nasa isang sulok ng langit kung saan dinadalaw ako nang may gayong habag ng anghel na ibinigay sa akin bilang bantay. [...]
At sakaling dumating ito bago ako makalabas sa bilangguang ito, ibig kong malaman ng aking mga minamahal na anak at mahal na mga kapatid na mamamatay akong masaya, na sinasabi ang sinabi ng aking maluwalhating amang San Gregorio ng Nazianzus: Saka ko makikitang naipaghiganti ako, kapag naligtas ang mga umuusig sa akin. Mangyari nawa. Amen. [...] Ipanalangin ninyo, mga pinakamamahal, itong inyong kapatid at alipin, si María. Laus Deo.
Kumpol ng mira (1595), komentaryo sa talata ng Awit ng mga Awit 1, 12.
Kumpol ng mira ang aking Sinisinta para sa akin; ilalagay ko siya sa pagitan ng aking dibdib. Ano ito, banal na esposa? Kumpol ng mapait na mira ang tawag ninyo sa Sinisinta? [...] Tingnan ninyo na ang Esposo ay hindi kauri ni Adan, na sasama kayo sa kanya upang kumain ng matamis na mansanas; siya ay si Kristo Hesus, na nagbabayad sa tamis na iyan ng pait at pahirap ng krus; at kung iaabot ninyo sa kanya ang kamay bilang mga esposo, ang pako ang magdudugtong nito sa kanyang kamay. Siya ay Esposo ng dugo. [...] Ang kanyang mga gayak ay mga pag-alipusta; ang kanyang mga karangalan, mga paghamak; ang kanyang mga kaaliwan, mga hagupit; ang kanyang mga tugtugin, mga paglapastangan; ang kanyang pagkain, apdo; ang kanyang korona, mga tinik. [...]
O aking mabuting Panginoon! Hindi kataka-taka na Kayo ay maging mira sa amin, sapagkat kami ay naging apdo sa Inyo; at sa pagtikim Ninyo nito, inibig Ninyong alisin sa mga anak na babae ni Eva ang lasa ng mansanas na kinain ng aming ina. O gaano kaligaya at kapalad ang esposa na sa kanya ay Kayo ang mirang nakalagay sa pagitan ng dibdib; at sino ang makapagsasabi kung gaano kalaking ligaya at tamis ang nasa bagay na ito na may pangalang mapait!
“Humihingi siya ng luha sa kanyang mga mata” (Toledo, 1562).
Kung may mabuti kayong gagawin sa akin,
mga mata, ito'y ang pagluha;
sapagkat ang dusa'y nagpapagalak sa akin,
at ang ligaya'y nagpapalungkot sa akin.
Huwag kayong magtaka sa ganitong hilig,
ni hatulan itong panlasang sira:
sapagkat itinutuon ko ang aking malasakit
sa paghahanap ng pighati at pagkayamot.
“Buong-buo na ng Sinisinta” (Malagón, 1571).
Sa mundo at sa kanyang wika'y wala nang anuman
na nagdudulot sa akin ng galak, sapagkat ito'y hungkag:
takot lamang akong makasakit
sa aking matamis na Hesus, Haring kataas-taasan,
sapagkat ang buhay ay nakayayamot na sa akin,
at ang bawat pagkaantala ay malupit
na pahirap, matigas na piitan: bihag
akong iniingatan nitong malayong-malayo sa aking kabutihan.
Ngunit kapag ang kaluluwa'y nakarating na sa kanyang sentro
na kinaluluklukan ng pag-ibig, at nag-aapoy
sa mapagmahal na apoy, sa isang iglap
ay binabago siya ng pag-ibig na nagbibigay sa kanya ng buhay,
nasa labas ng sarili, may mataas na pagkaunawa,
tinanggap sa banal na yakap,
ay nagsasabi: Aking matamis na Sinisinta, ako'y sa Inyo na,
yakapin nawa ng Inyong kanang kamay ang aking ulo.
“Hindi ako nababahala”. Muling Pagkabuhay ng 1593, sa bilangguan ng kumbento sa Lisboa (Portugal).
Yamang ang aking Manunubos ay muling nabuhay,
sa aking kalayaan ay hindi ako nababahala.
Sa pagkakita sa Kanyang luwalhati ay masaya ako,
maikli ang buhay na ito, at kaunti ang halaga.
Ibig kong ang gantimpala'y maging higit na dakila,
sa aking kalayaan ay hindi ako nababahala.
Hindi nararapat na umalingawngaw ngayon ang iyak at daing,
sapagkat nakikita naming masaya ang aming Minamahal.
Mula sa pagkakatulog ng kamatayan ngayon Siya'y bumangon,
sa aking kalayaan ay hindi ako nababahala.
Nakapatirapa, iniaalay ko sa Kanya ang buong puso,
angkinin nawa ito ng aking Panginoon nang malaya.
Sapagkat sa kabutihang ito lamang ako laging nananabik,
sa aking kalayaan ay hindi ako nababahala.