तिचीं बरपां

विसव्याच्या संवादांचें पुस्तक, दुसरो संवाद (1585). हांगा मरियेचें नांव “कुर्पा” आनी ती “खुस्ता” कडेन उलयता.

[...] देव तिचे वांगडा कितें करता अशें आमकां समजतालें, तातूंतलें कितेंय पळोवपाची आस आशिल्ल्यान, आमी कांय फावटीं तिच्या खोलयेच्या दारा मदल्यान तिका पळयताल्यो, थंय ती स्वताक बंद करून रावताली, आनी आमी तिका भावसमाधींत लीन जाल्ली पळयताल्यो; आनी हांवें, म्हज्याच दोळ्यांनी, कांय फावटीं तिका तशी पळयली, आनी थंयच्यान ती खूब लिपोवन भायर सरताली; कारण तुका खबर आसा, भयणी, ती सदांच कितली संकोची आशिल्ली आनी सर्वेश्वर तिका दितालो तीं व्हडपणां ती कितल्या सावधानतायेन लिपयताली. [...] ह्याच वेळार सर्वेश्वरान म्हाका धर्मीक जिवितांत आपयलें, जेन्ना हांव आमच्या आवयक आनी तिच्या सोबतिणींक पळयताली आनी तांचे कडेन संबंद दवरताली; तांचें अद्भुत जिवीत आनी वागणूक फातरांकूय हालयताली. आनी जें म्हाका तांच्या फाटल्यान वचपाक लायलें, तें आमच्या बऱ्या आवयची गोडसाण आनी तिचो व्हड विवेक. आनी हांव खरेंच मानता की, आत्म्यांक देवा लागीं हाडप हें ज्यांचें काम, तांणीं ती पवित्र बायल वापरताली तीच जुगत आनी कुशळटाय वापरल्यार, आतां हाडटात ताचे परस खूब चड आत्मे ते हाडटले; कारण आमचो स्वभाव सूख सोदपाक आनी कश्टां पासून पळपाक झुकता, म्हूण बरेपण आनी देवाची सेवा कठीण आनी कश्टाची अशी रंगोवप म्हळ्यार, क्रिस्ताखातीर दुख्ख सोसप कितलें गोड हाची चाखणी घेवंक नाशिल्ल्या दुबळ्यांक भियेवप.

विसव्याच्या संवादांचें पुस्तक, दुसरो संवाद.

म्हज्याखातीर अत्यंत भाग्याचो तो दीस आयलो, जेन्ना सर्वेश्वरान म्हाका इजिप्तांतल्यान भायर काडलें आनी हांव धर्मीक जिवितांत आयले, तेन्ना म्हाका बावीसावें वर्स चालू आशिल्लें; तो दीस गौरवी सोबीत ग्रेगोरी नाझियानझेनाचो आशिल्लो, ज्याका त्या दिसासावन हांव म्हजो बापूय आनी आसरो मानता; तें वर्स एक हजार पांचशें सत्तर, मे म्हयन्याचो णवो दीस; तर, मोगाळ भयणी, त्या खिणासावन सर्वेश्वरान म्हाका दिल्लो आनंद हांव सांगूंक शकचीना; आनी आयज मेरेन पयल्या उमाळ्यांतूय पश्चात्ताप करपाचो वा असंतोस दवरपाचो विचार म्हज्या मनांत आयलो ना; उरफाटें म्हज्या आत्म्यांत इतलो व्हड आनंद आशिल्लो, की जायते फावटीं हांव हांसो लिपोवंक शकनाशिल्लें.

एक प्रायोरा दुसरीक दिता ते सल्ले (1590-1592). ह्या ग्रंथाचे उपमथाळे संपादकाचे.

एका आत्म्याचो कारभार करप म्हळ्यार एका संवसाराचो कारभार करप, कारण मनशाक अशेंच म्हणटात: “ल्हान संवसार”. [...] कांयच भोगसणें दिवनाशिल्ली ती बरी अधिकारीण जातली? ना, खंडीत ना. कशाकूच ख्यास्त दिवनाशिल्ली ती बरी अधिकारीण जातली? ना, खंडीत ना. सदांच दयाळ आशिल्ली ती बरी अधिकारीण जातली? ना. सदांच कठोर आशिल्ली ती बरी अधिकारीण जातली? ना. [...] अहा, उरफाट्या टोंकांचो कारभार करप ही कितली कला आनी कितलें शास्त्र! आनी अधिकाऱ्यान मोव आनी कठोर, सूड घेवपी आनी भोगसणें दिवपी, उदार आनी कंजूस, सौम्य आनी तापट, सोसपी आनी असोसपी, सादो आनी चतूर, घायगडी आनी वेळ लावपी जावंक जाय. आनी ह्यांतलें कितेंय उणें पडल्यार घड्याळाचें यंत्र बिगडटा अशें दिसता. [...] आनी विवेक नासल्यार अशेंच जातलें, कारण तोच हे सगळे भाग जुळयता आनी दरेकाक आपल्या वेळार काम करपाक लायता आनी गरजे प्रमाण लागू करता; आनी विवेका बगर, वयर सांगिल्लें सगळें आसलें तरी, तें फायद्याचें जायना इतलेंच न्हय, तर लुकसानूय करतलें, कारण तें एका पिश्याच्या हातांत दिल्ल्या घाय घालपाच्या जायत्या हत्यारां सारकेंच जातलें. कारण मोवाळकाय जाय तेन्ना तो कठोरताय वापरतलो, आनी ख्यास्त दिवची तेन्ना भोगसणें दितलो, आनी बरें करचें तेन्ना घाय करतलो.

1593 त, आपल्या बंदिवासांतल्यान, आपल्या भयणींक आनी धुवांक बरयल्लें, “ज्यो तिका अशा स्थितींत पळोवन दुख्खी आशिल्ल्यो”.

म्हज्यो मोगाळ भयणींनो आनी धुवांनो, बायलेच्या भावनेक आनी मोवाळकायेक वाव दिवन तुमच्या दुकांक वांगडा दिवं, वा काळजाच्या उजवाडा फाटल्यान वचून तुमच्या दुख्खाविशीं गाऱ्हाणें करूं, हें म्हाका कळना; कारण आमच्या मदीं आशिल्ल्या घट्ट इश्टागतेच्या नेमांत हें बसना, की हांव ज्या खातीर हांसता ताचेखातीर तुमी रडप, वा जो म्हजेर उपकार करता ताचेविशीं तुमी गाऱ्हाणीं करप. [...] पूण, मोगाळांनो, हांव परतून तुमकां विचारता: तुमी कित्याक घुस्पटतात? कदाचित तुमकां संकश्टांची महिमा आनी गिरेस्तकाय खबर ना, वा आदामाच्या भुरग्यांनी पिडेंत पडप ही तुमकां नवी आनी अपरिचीत गजाल दिसता?

[...] आनी म्हज्या बऱ्याच्या विशयाचेर परत येवन, मोगाळ धुवांनो, हांव तुमकां मागणें करता की हांगा म्हाका बंद केल्ली पळोवन तुमी दुख्खी जावंक नाकात, आनी म्हज्या स्वातंत्र्याखातीर मनशाच्या उपायांचीं सगळीं दारां बंद आसात म्हूण कळवळूं नाकात, [...] कारण जो हाचेर उपाय करूंक शकता, तो पयस ना. तो हें पळयता आनी हाका परवानगी दिता, आनी कदाचित म्हाका पळोवन तो खोशीय जाता, आमची सोसणूक पळोवपाक; ताचे कडेन तुमी उलोवंक शकतात; ताचे मुखार तुमी म्हाका सादर करूंक शकतात, आनी ताचे वरवीं तुमी म्हाका आदार दिवंक शकतात. [...] ते [बंदिवान संत] क्रूर दुस्मानां मदीं, हांव दयाळ भयणीं मदीं; ते बदनाम बंदखणींनी, हांव सर्गाच्या एका कोनशांत, थंय म्हाका राखणदार म्हूण दिल्लो देवदूत इतल्या मायेन म्हजी भेट घेता. [...]

आनी ह्या बंदखणींतल्यान हांव भायर सरचे पयलींच ती आयली जाल्यार, म्हजी इत्सा की म्हज्या मोगाळ धुवांक आनी मोलादीक भयणींक कळचें की हांव संतोसान मरता, म्हजो गौरवी बापूय सोबीत ग्रेगोरी नाझियानझेन हाणें सांगिल्लें तेंच म्हणून: तेन्ना म्हाका म्हजो सूड मेळ्ळो अशें हांव पळेतलें, जेन्ना म्हजो छळ करपी तारण पावतले. अशें जांव. आमेन. [...] मोगाळांनो, तुमची ही भयण आनी दासी, मरिया, हिचेखातीर मागणें करात. Laus Deo.

गंधरसाचो घोंस (1595), गितांच्या गितांतल्या 1, 12 ह्या वचनाचेर भाश्य.

म्हजो प्रियतम म्हजेखातीर गंधरसाचो घोंस; हांव ताका म्हज्या उरा मदीं दवरतलें. हें कितें, पवित्र व्हकले? कडू गंधरसाचो घोंस म्हूण तुमी प्रियतमाक आपयतात? [...] पळयात, न्हवरो आदामाच्या स्वभावाचो न्हय, की ताचे वांगडा गोड सफरचंद खावपाक तुमी वचचें; तो क्रिस्त येशू, जो ती गोडसाण खुरसाच्या कडूपणान आनी यातनेन फारीक करता; आनी तुमी व्हकल म्हूण ताका हात दिवचो जाल्यार, खिळो तो ताच्या हाताक जोडटलो. तो रगताचो न्हवरो. [...] ताचे शृंगार थट्टा; ताचे मान, अपमान; ताचीं दानां, फटके; ताचें संगीत, देवनिंदा; ताचें जेवण, पित्त; ताचो मुकूट, कांटे. [...]

वो म्हज्या बऱ्या सर्वेश्वरा! तूं आमकां गंधरस जाल्यार तें कांय व्हड न्हय, कारण आमी तुका पित्त जाल्लीं; आनी तें चाखून, आमच्या आवयन खाल्ल्या सफरचंदाची रूच एवाच्या धुवां कडल्यान काडून उडोवपाक तुवें सोदलें. वो, कितली सुखी आनी भाग्यवंत ती व्हकल, जिका तूं उरा मदीं दवरिल्लो गंधरस; आनी कडूपणाचें नांव आशिल्ल्या ह्या गजालींत कितलो आनंद आनी गोडसाण आसा, तें कोण सांगूंक शकतलो!

“आपल्या दोळ्यां कडल्यान दुकां मागता” (तोलेदो, 1562).

“आतां पुरायपणीं प्रियतमाची” (मालागोन, 1571).

“म्हाका चिंता ना”. 1593 चें पुनरुत्थान, लिस्बनाच्या (पोर्तुगाल) मठांतल्या तुरुंगांत.