Tác phẩm của bà

Libro de recreaciones, giờ giải trí thứ hai (1585). María mang tên “Ân Sủng” và trò chuyện với “Justa”.

[...] vì khao khát được thấy đôi chút những gì chúng tôi hiểu là Thiên Chúa đang làm nơi ngài, đôi khi chúng tôi nhìn ngài qua khe cửa phòng riêng, nơi ngài khép mình ở trong, và thấy ngài xuất thần; và chính tôi, tận mắt mình, đã vài lần thấy ngài như vậy, rồi ngài từ đó bước ra với vẻ hết sức kín đáo, vì chị biết đấy, chị ơi, ngài luôn dè dặt biết bao và thận trọng biết bao khi che giấu những điều cao cả Chúa thông ban cho ngài. [...] Vào thời ấy Chúa đã gọi tôi vào đời tu, khi tôi được thấy và tiếp xúc với Mẹ chúng tôi cùng các bạn đồng hành của ngài, những vị đã lay động đến cả đá sỏi bằng đời sống và cách cư xử đáng khâm phục của mình. Và điều khiến tôi đi theo các vị ấy là sự dịu dàng và lòng khôn ngoan lớn lao của người Mẹ nhân hậu của chúng tôi. Và tôi thật lòng tin rằng, nếu những người có nhiệm vụ đưa các linh hồn đến với Thiên Chúa biết dùng cách thức và sự khéo léo mà vị thánh ấy đã dùng, thì họ sẽ đưa được nhiều linh hồn hơn số họ đang đưa được; vì bản tính chúng ta vốn hướng về việc tìm kiếm sự vui thỏa và trốn tránh gian lao, nên vẽ ra nhân đức và việc phụng sự Thiên Chúa như điều khắc nghiệt và khó khăn là làm cho những kẻ yếu đuối khiếp sợ, những người chưa từng nếm thử việc chịu khổ vì Đức Kitô ngọt ngào biết bao.

Libro de recreaciones, giờ giải trí thứ hai.

Khi ngày vô cùng hạnh phúc ấy đã đến với tôi, ngày Chúa đưa tôi ra khỏi Ai Cập và tôi vào đời tu, lúc tôi đang tuổi hai mươi hai, ngày lễ thánh Grêgôriô Nazianzô vinh hiển, vị mà từ ngày ấy tôi coi là cha và nơi nương ẩn của tôi, tức là năm một ngàn năm trăm bảy mươi, ngày mùng chín tháng năm, thì tôi không thể nói được, hỡi chị rất thân yêu, niềm vui mà từ giây phút ấy Chúa đã ban cho tôi; và cho đến hôm nay, dù chỉ trong một thoáng xao động đầu tiên, tôi cũng chưa từng có ý nghĩ hối hận hay bất mãn; trái lại, niềm hân hoan trong linh hồn tôi lớn đến nỗi nhiều lần tôi không thể giấu được tiếng cười.

Những lời khuyên một Mẹ Bề trên gửi một Mẹ Bề trên khác (1590-1592). Các tiêu đề trong khảo luận này là của người biên tập.

Cai quản một linh hồn là cai quản một thế giới, vì người ta gọi con người như vậy: “thế giới thu nhỏ”. [...] Sẽ là bề trên tốt chăng, người chẳng tha thứ điều gì? Chắc chắn là không. Sẽ là bề trên tốt chăng, người chẳng trừng phạt điều gì? Chắc chắn là không. Sẽ là bề trên tốt chăng, người lúc nào cũng thương xót? Không. Sẽ là bề trên tốt chăng, người lúc nào cũng nghiêm khắc? Không. [...] Ôi, việc cai quản những thái cực quả là một nghệ thuật và một khoa học! Người bề trên phải vừa mềm mỏng vừa nghiêm khắc, vừa báo oán vừa khoan dung, vừa rộng rãi vừa dè sẻn, vừa hiền hòa vừa nóng nảy, vừa nhẫn nại vừa thiếu nhẫn nại, vừa đơn sơ vừa tinh quái, vừa vội vàng vừa chậm chạp. Và dường như hễ thiếu một điều nào trong đó thì chiếc đồng hồ sẽ lệch nhịp. [...] Và sẽ như thế nếu không có sự khôn ngoan, vì chính sự khôn ngoan sắp xếp mọi phần ấy và làm cho mỗi phần phục vụ đúng lúc và được áp dụng tùy nhu cầu; và không có sự khôn ngoan thì mọi điều đã nói, dù có đủ, chẳng những không có ích mà còn gây hại, vì nó chỉ như việc có nhiều vũ khí để tấn công đặt trong tay một kẻ điên. Vì kẻ ấy sẽ dùng sự nghiêm khắc khi cần mềm mỏng, sẽ tha thứ khi phải trừng phạt, và sẽ gây thương tích khi phải chữa lành.

Viết năm 1593, từ nơi bị giam giữ, gửi các chị em và các con của bà, “là những người đau buồn vì thấy bà như thế”.

Hỡi các chị em và các con rất thân yêu của tôi, tôi không biết nên chiều theo cảm xúc và sự yếu mềm của phận nữ nhi mà hòa nước mắt với các chị em, hay theo ánh sáng của con tim mà trách nỗi buồn của các chị em; vì theo luật của tình thân khăng khít giữa chúng ta, thật không hợp khi các chị em khóc vì điều tôi cười, hay than trách người đang làm ơn cho tôi. [...] Nhưng tôi lại hỏi các chị em, những người rất thân yêu: Tại sao các chị em bối rối? Phải chăng các chị em không biết vinh quang và sự giàu có của gian truân, hay các chị em cho rằng con cái Ađam phải chịu sầu khổ là chuyện mới mẻ và chưa từng có?

[...] Và trở lại với điều tốt lành của tôi, tôi xin các con yêu dấu đừng buồn khi thấy tôi bị nhốt nơi đây, cũng đừng sầu khổ vì mọi cửa ngõ của các phương thế loài người dẫn đến tự do cho tôi đều đã đóng lại, [...] vì Đấng có thể cứu chữa điều ấy không hề vắng mặt. Người nhìn thấy và cho phép, và có lẽ còn vui khi thấy tôi, để thấy sự nhẫn nại của chúng ta; các con có thể thưa chuyện với Người; các con có thể trình dâng tôi lên Người và nhờ Người mà giúp đỡ tôi. [...] Các ngài [các thánh bị cầm tù] ở giữa những kẻ thù tàn ác, còn tôi ở giữa các chị em đầy lòng thương; các ngài ở trong những ngục tù ô nhục, còn tôi ở trong một góc trời, nơi tôi được vị thiên thần ban cho tôi làm người canh giữ viếng thăm với biết bao lòng thương xót. [...]

Và phòng khi điều ấy đến trước lúc tôi ra khỏi ngục tù này, tôi muốn các con yêu quý và các chị em thân thương của tôi biết rằng tôi chết cách mãn nguyện, khi nói lời của cha tôi là thánh Grêgôriô Nazianzô vinh hiển: Bấy giờ tôi sẽ thấy mình được báo oán, khi những kẻ bách hại tôi được cứu rỗi. Ước gì được như vậy. Amen. [...] Xin hãy cầu nguyện, hỡi những người rất thân yêu, cho người chị em và nữ tỳ này của các chị em, María. Laus Deo.

Bó mộc dược (1595), chú giải câu sách Diễm Ca 1, 12.

Bó mộc dược là Đấng Yêu Dấu của tôi đối với tôi; tôi sẽ đặt Người giữa ngực tôi. Điều gì đây, hỡi hiền thê thánh thiện? Hiền thê gọi Đấng Yêu Dấu là bó mộc dược đắng sao? [...] Hãy xem, Chàng Rể không thuộc hạng người như Ađam, để hiền thê đi với Người mà ăn trái táo ngọt; Người là Đức Kitô Giêsu, Đấng trả giá cho vị ngọt ấy bằng sự đắng cay và cực hình của thập giá; và nếu hiền thê phải trao tay cho Người như đôi tân hôn, thì chính cây đinh sẽ nối tay ấy với tay Người. Người là Chàng Rể máu. [...] Lễ phục của Người là những lời nhạo báng; vinh dự của Người, những sỉ nhục; quà tặng của Người, những ngọn roi; âm nhạc của Người, những lời phạm thượng; món ăn của Người, mật đắng; triều thiên của Người, gai nhọn. [...]

Ôi lạy Chúa nhân lành của con! Chẳng lạ gì khi Chúa là mộc dược đối với chúng con, vì chúng con đã là mật đắng cho Chúa; và khi nếm mật ấy, Chúa đã muốn cất khỏi các con gái Evà vị của trái táo mà mẹ chúng con đã ăn. Ôi, hạnh phúc và diễm phúc biết bao người hiền thê được Chúa là mộc dược đặt giữa ngực; và ai có thể nói được bao nhiêu niềm hoan lạc và ngọt ngào ở trong điều mang tên là đắng cay này!

“Xin đôi mắt mình những giọt lệ” (Toledo, 1562).

“Nay trọn thuộc về Đấng Yêu Dấu” (Malagón, 1571).

“Tôi chẳng bận lòng”. Lễ Phục Sinh năm 1593, trong nhà giam của tu viện tại Lisboa (Bồ Đào Nha).